Bệnh quai bị có lây không | Nguyên nhân và triệu chứng 2019

Quai bị là bệnh mà hầu hết trong đời mỗi người đều mắc phải ít nhất một lần, nếu không đường tiêm phòng. Bệnh quai bị thường gặp ở trẻ em, dễ điều trị nhưng có thể gây biến chứng và lây lan nếu cha mẹ điều trị muộn. Bệnh quai bị có lây không?

Để giải đáp thắc mắc này mời bạn đọc cùng tìm hiểu

BỆNH QUAI BỊ LÀ GÌ?

Quai bị là một loại bệnh truyền nhiễm cấp tính, do virus quai bị (nhóm Paramyxovirus) gây ra. Bệnh có triệu chứng đặc trưng là sưng đau tuyến nước bọt, ngoài ra có thể gây viêm tuyến sinh dục, viêm tuỵ, viêm màng não và tổn hại tới một số cơ quan khác.

Bệnh quai bị lây theo đường hô hấp và thường dễ lây nhất vào 2 ngày trước khi xuất hiện triệu chứng hay 6 ngày sau khi các triệu chứng biến mất. Bệnh lây từ người bệnh qua người lành thông qua nước bọt hoặc dịch tiết mũi họng chứa virus khi người bệnh hắt hơi, ho, nói chuyện, khạc nhổ.

TRIỆU CHỨNG BỆNH QUAI BỊ

Các triệu chứng phổ biến của bệnh quai bị bao gồm:

  • Sốt cao đột ngột;
  • Chán ăn;
  • Đau đầu;
  • Sau khi sốt 1-3 ngày, tuyến nước bọt đau nhức, sưng to, có thể sưng ở một hoặc cả hai bên, khiến khuôn mặt bệnh nhân bị biến dạng, khó nhai, khó nuốt. Đây là dấu hiệu đặc trưng của bệnh quai bị;
  • Buồn nôn, nôn;
  • Đau cơ, nhức mỏi toàn thân;
  • Mệt mỏi;
  • Có thể sưng bìu và đau tinh hoàn.

VIÊM TUYẾN NƯỚC BỌT MANG TAI

Biểu hiện này là thường gặp nhất ở trẻ em mắc bệnh quai bị. Trẻ lúc này có cảm giác đau nhức ở vùng quanh ống tai ngoài, sau đó lan ra xung quanh. Sau 1 – 2 ngày, tuyến mang tai sẽ dần sưng to, lan sang vùng trước tai, xuống cả dưới hàm, làm mất rãnh dưới hàm.

Vùng sưng to do quai bị không nóng đỏ. Trẻ bị quai bị thường sưng cả 2 bên tuyến mang tai, di chuyển từ bên này sau bên kia trong vài giờ đến vài ngày.

Viêm tuyến nước bọt mang tai ở trẻ kèm theo các triệu chứng toàn thân như đau nhức đầu, sốt, mệt mỏi, đau nhức xương khớp, kém ăn ngủ. Một số trường hợp bệnh có triệu chứng hiếm gặp hơn là tuyến dưới hàm sưng to gây phù trước xương ức và khó thở, khó nói, khó nuốt.

Sau khi sưng khoảng 1 tuần, tuyến mang tai giảm sưng, nhỏ và bớt đau dần, các triệu chứng khác cũng giảm dần.

VIÊM TINH HOÀN

Trẻ em ở độ tuổi dậy thì dễ bị viêm tinh hoàn khi mắc bệnh quai bị, triệu chứng thường xuất hiện sau khi trẻ bị sưng tuyến mang tai 1 – 2 tuần.

Triệu chứng này đôi khi xuất hiện đơn độc không kèm theo viêm tuyến mang tai nhưng cũng kéo theo dấu hiệu sốt cao, đôi khi rét run, đau nhức đầu, nôn.

Ban đầu bệnh nhân cảm thấy đau ở tinh hoàn, rồi tinh hoàn sưng to gấp 3 – 4 lần bình thường, da bìu đỏ, đau nhức, đôi khi sưng to cả mào tinh. Thường bệnh nhân chỉ bị sưng đau một bên tinh hoàn, ít khi sưng hai bên.

Bệnh tiến triển khoảng 4 – 5 ngày thì bệnh nhân hết sốt nhưng tinh hoàn sưng kéo dài hơn, không hoá mủ. Sau khoảng 2 tuần tinh hoàn mới hết sưng, nhưng phải sau 2 tháng mới đánh giá được tinh hoàn có biến chứng teo hay không.

VIÊM MÀNG NÃO

Virus quai bị gây viêm não ở khoảng 1 – 10% trường hợp bệnh nhân quai bị; ở trẻ nhỏ thì cao hơn. Triệu chứng này có thể xảy ra đơn độc hoặc kèm sau viêm tuyến mang tai từ 3 – 10 ngày. Bệnh nhân viêm màng não do quai bị bị sốt cao, đau nhức đầu, rối loạn ý thức, nôn, co giật, cứng cổ.

VIÊM TỤY CẤP

Viêm tụy cấp gặp ở khoảng 3 – 7% bệnh nhân quai bị, thường gặp hơn ở người lớn, phần lớn ở thể ẩn, chỉ phát hiện qua xét nghiệm.

Viêm tụy cấp xảy ra vào tuần thứ hai (ngày 4 – 10) sau khi viêm tuyến mang tai đã đỡ. Một số triệu chứng Viêm tụy cấp có thể gặp như sốt trở lại, đau thượng vị, nôn, đầy bụng, phân lỏng, chán ăn…

Bên cạnh những triệu chứng điển hình trên, trẻ em bị quai bị có thể gặp những triệu chứng hiếm gặp hơn như: viêm tuyến lệ, viêm cơ tim, viêm đa khớp, viêm tuyến giáp bán cấp, viêm phổi kẽ, viêm màng bồ đào…

BIẾN CHỨNG CỦA BỆNH QUAI BỊ

Bệnh quai bị nếu không được điều trị đúng cách sẽ dẫn đến những biến chứng nguy hiểm. Một số biến chứng của quai bị gồm:

  • Viêm tinh hoàn và đáng lo nhất chính là teo tinh hoàn, có thể dẫn đến vô sinh. Tuy nhiên tỷ lệ teo tinh hoàn do quai bị khá thấp, chỉ khoảng 0,5%
  • Viêm buồng trứng: người bệnh sẽ có dấu hiệu đau bụng, rong kinh. Đặc biệt, phụ nữ mang thai mắc quai bị trong 3 tháng đầu có thể bị sảy thai hoặc thai chết lưu.
  • Nhồi máu phổi: nguyên nhân do huyết khối từ tĩnh mạch tuyến tiền liệt
  • Viêm tụy cấp tính
  • Viêm cơ tim
  • Viêm não, viêm màng não

Người lớn mắc bệnh quai bị thường tiến triển nặng và để lại các biến chứng nguy hiểm hơn so với trẻ em. Mặc dù các biến chứng trên xảy ra với tỷ lệ khá thấp nhưng lại rất nguy hiểm, không chỉ ảnh hưởng tới khả năng sinh sản mà còn có thể đe dọa đến tính mạng của người bệnh.

QUAI BỊ NGUY HIỂM NHƯ THẾ NÀO?

Bệnh quai bị nói chung khá lành tính, ít gây biến chứng, thường có thể tự khỏi với hỗ trợ y tế, đồng thời tạo kháng thể miễn dịch vĩnh viễn.

Biến chứng thường gặp nhất của quai bị ở trẻ em là viêm não màng não song biến chứng này cũng thường lành tính. Các biến chứng khác như viêm cơ tim, viêm tụy cấp, viêm đa khớp… rất hiếm gặp.

Chỉ có biến chứng trên cơ quan sinh dục ở trẻ em mắc bệnh quai bị, biểu hiện ở cả trẻ trai và trẻ gái. Ở trẻ trai đang độ tuổi dậy thì mắc bệnh thì khoảng 20% trường hợp có viêm tinh hoàn, tỷ lệ teo tinh hoàn khoảng 5% trường hợp. Biến chứng này hòan toàn có thể dẫn đến vô sinh sau này nếu không được điều trị kịp thời.

Ở trẻ gái mắc quai bị có khoảng 7% bị viêm buồng trứng, rất hiếm khi vô sinh nên có thể nói lành hơn quai bị ở trẻ trai.

Nếu phụ nữ mang thai mắc quai bị trong 3 tháng đầu thai kỳ thì thai nhi sinh ra có thể bị dị dạng hoặc thai chết lưu, sẩy thai. Nhiễm bệnh ở 3 tháng cuối thai kỳ thì tỉ lệ thai chết lưu, đẻ non khá cao.

Cha mẹ có thể phòng ngừa quai bị ở trẻ nhỏ bằng cách tiêm vacxin quai bị, là loại vaccin chứa virus sống giảm độc lực, an toàn, tạo kháng thể cao, không gây sốt, bảo vệ tới 75 – 95% trường hợp tiếp xúc ít nhất trong 17 năm.

BIỆN PHÁP DỰ PHÒNG VÀ ĐIỀU TRỊ QUAI BỊ

ĐIỀU TRỊ QUAI BỊ

Hiện nay, bệnh quai bị chưa có thuốc điều trị đặc hiệu, chủ yếu vẫn là điều trị hỗ trợ, chăm sóc người bệnh và phòng ngừa các biến chứng của bệnh:

  • Khi có dấu hiệu đau ở vùng mang tai, nên đi khám bác sĩ để chẩn đoán chính xác bệnh, vì viêm tuyến nước bọt không nhất thiết do virus quai bị mà có thể do các virus hoặc vi khuẩn khác gây ra
  • Dùng các thuốc hạ sốt, giảm đau để giảm nhẹ các triệu chứng
  • Uống nhiều nước để bù nước và chất điện giải, tốt nhất nên uống Oresol
  • Có thể chườm mát để tuyến nước bọt bớt sưng, đau.
  • Hạn chế các loại thực phẩm cứng, các thức ăn nhiều gia vị, cay nóng hoặc có tính acid. Chọn các thức ăn mềm, dễ nhai, dễ nuốt như cháo, súp
  • Chỉ dùng kháng sinh khi nghi ngờ bội nhiễm và phải tuân thủ theo chỉ định của bác sĩ
  • Người bệnh cần nghỉ ngơi thoải mái và không nên tiếp xúc với các đối tượng có nguy cơ lây nhiễm cao như trẻ em, thanh thiếu niên
  • Nếu bệnh nhân nam có dấu hiệu viêm tinh hoàn hoặc bệnh nhân nữ bị viêm buồng trứng, nên vào bệnh viện ngay để được theo dõi chặt chẽ, tránh để lại những di chứng đáng tiếc.

BIỆN PHÁP DỰ PHÒNG QUAI BỊ

  • Vệ sinh cá nhân thường xuyên , súc họng bằng nước muối hoặc các dung dịch kháng khuẩn khác
  • Giữ môi trường sống sạch sẽ, thông thoáng, thường xuyên vệ sinh các đồ chơi, vật dụng của trẻ
  • Tránh cho trẻ tiếp xúc với người bệnh
  • Cho trẻ đeo khẩu trang khi đến nơi đông người, có nguy cơ lây bệnh cao như bệnh viện
  • Biện pháp phòng bệnh hiệu quả nhất tiêm vắc xin quai bị. Vắc xin quai bị đang được sử dụng hiện nay là vắc xin vi khuẩn sống, nhưng đã được làm giảm độc lực để không còn khả năng gây bệnh.

Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) và nhiều cơ quan y khoa ở các nước phát triển đều khuyến cáo đưa vắc xin quai bị vào trong chương trình tiêm chủng để phòng chống bệnh. Hiện nay, vắc xin quai bị thường được phối hợp với vắc xin sởi, rubella trong cùng 1 chế phẩm (MMR) để giảm số lần tiêm và đơn giản hóa quy trình tiêm phòng. Không chỉ trẻ em, mà ngay cả người lớn đặc biệt là phụ nữ có kế hoạch mang thai đều nên tiêm phòng quai bị.

  • Người lớn: tiêm một liều duy nhất 0.5ml trên bắp tay
  • Trẻ em: mũi thứ nhất tiêm khi trẻ được 12 -18 tháng tuổi, mũi thứ 2 tiêm khi trẻ khoảng từ 3-5 tuổi hoặc trước khi trẻ đi học, 2 mũi nên được tiêm cách nhau tối thiểu 1 tháng. Có thể tiêm vắc xin quai bị cho trẻ ở bất kỳ độ tuổi nào nên cha mẹ đừng lo lắng nếu đã bỏ lỡ mất các mốc thời điểm trên.
  • Phụ nữ chuẩn bị mang thai cần xét nghiệm trước khi tiêm phòng vắc xin quai bị. Trong vòng 1 tháng sau khi tiêm vắc xin cần tránh mang thai. Đối với phụ nữ đang mang thai hoặc đang cho con bú cần hỏi ý kiến bác sĩ trước khi tiêm phòng vắc xin quai bị-sởi-rubella.
Bệnh quai bị có lây không | Nguyên nhân và triệu chứng 2019
5 (100%) 1 vote

Trả lời

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *

Call Now ButtonTư vấn ngay DMCA.com Protection Status